Jak wykorzysta膰 filmy, muzyk臋, fotografi臋 czy nagrania program贸w telewizyjnych w pracy szko艂y? MEN przybli偶a najwa偶niejsze zagadnienia zwi膮zane z nowymi przepisami zmieniaj膮cymi zasady korzystania przez nauczycieli i uczni贸w z materia艂贸w chronionych prawami autorskimi.

MENNews

Ustawa z dnia 11 wrze艣nia 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych ujednolici艂a przepisy prawa autorskiego pozwalaj膮 nauczycielom i uczniom na korzystanie z chronionych utwor贸w bezp艂atnie i bez konieczno艣ci uzyskania jakichkolwiek dodatkowych zg贸d w艂a艣cicieli praw autorskich na kilka sposob贸w: tzw. dozwolony u偶ytek edukacyjny, prawo cytatu oraz w ramach imprez szkolnych.

Najwi臋kszy zakres swob贸d korzystania z tre艣ci w edukacji okre艣lony jest przez art. 27, zgodnie z kt贸rym instytucje o艣wiatowe mog膮 na potrzeby 鈥瀦ilustrowania tre艣ci przekazywanych w celach dydaktycznych鈥 korzysta膰
z rozpowszechnionych utwor贸w w oryginale i w t艂umaczeniu oraz zwielokrotnia膰 w tym celu rozpowszechnione drobne utwory lub fragmenty wi臋kszych utwor贸w.

Jak wskazuje MEN, aby bez obaw wykorzysta膰 utw贸r w dowolny spos贸b, nale偶y sobie odpowiedzie膰 na trzy pytania: Czy wykorzystanie utworu nast臋puje w ramach dzia艂alno艣ci instytucji o艣wiatowej, uczelni lub jednostki naukowej w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki? Czy wykorzystanie utworu nast臋puje w celach dydaktycznych? Czy wykorzystanie utworu nast臋puje na potrzeby zilustrowania przekazywanych tre艣ci?

Je艣li na powy偶sze pytania odpowied藕 brzmi 鈥渢ak鈥, to zar贸wno nauczyciele, jak i uczniowie, mog膮 nieodp艂atnie i bez konieczno艣ci uzyskiwania jakiejkolwiek zgody wykorzystywa膰 utwory chronione prawami autorskimi. W ramach takiego wykorzystania mo偶liwe jest tak偶e ich zwielokrotnianie (np. kserowanie czy drukowanie) - w przypadku drobnych utwor贸w w ca艂o艣ci, a w pozosta艂ych przypadkach fragment贸w utwor贸w.

Dopuszczalne jest wi臋c skserowanie i rozdanie ka偶demu uczniowi rozdzia艂u powie艣ci czy te偶 wydrukowanie uczniom elektronicznych kopii utwor贸w plastycznych (obraz贸w, grafik, szkic贸w, plakat贸w, etc.).

Nauczyciele mog膮 legalnie kopiowa膰, skanowa膰, wysy艂a膰 mailem, czy nagrywa膰 na pendrive鈥檡 materia艂y edukacyjne (w tym utwory obj臋te ochron膮 prawa autorskiego) dla swoich uczni贸w. To samo mog膮 robi膰 uczniowie dla swoich r贸wie艣nik贸w. Dziel膮c si臋 nimi w internecie musz膮 jednak pami臋ta膰, 偶e ich rozpowszechnianie nie mo偶e wykroczy膰 poza grup臋 zidentyfikowanych uczni贸w i nauczycieli.

Jak wskazuje MEN, w pe艂ni dopuszczalne jest rozsy艂anie przez nauczycieli elektronicznych kopii utwor贸w za po艣rednictwem e-maili, zamkni臋tych grup dyskusyjnych, zamkni臋tych for贸w tematycznych, z u偶yciem wirtualnych dysk贸w czy
z u偶yciem innych narz臋dzi. Istotne przy tym jest, aby w ka偶dym momencie osoba udost臋pniaj膮ca materia艂y w dany spos贸b mog艂a zidentyfikowa膰 grono os贸b korzystaj膮cych z takich utwor贸w.

Prawo cytatu to dopuszczalna mo偶liwo艣膰 przytoczenia w tworzonym przez siebie dziele fragment贸w rozpowszechnionych utwor贸w lub drobnych utwor贸w w ca艂o艣ci bez zgody ich tw贸rcy i bez uiszczania na jego rzecz wynagrodzenia.

W ramach cytatu mog膮 by膰 wykorzystywane zar贸wno urywki rozpowszechnionych utwor贸w, utwory plastyczne i fotograficzne, a tak偶e drobne utwory w ca艂o艣ci. Oznacza to, 偶e cytat mo偶e by膰 stosowany do ka偶dej kategorii utwor贸w - nie tylko tekst贸w, ale tak偶e zdj臋膰, grafik czy film贸w. Cytowanie powinno by膰 uzasadnione celami cytatu, takimi jak wyja艣nianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku tw贸rczo艣ci (np. karykatura).

Cytat nie mo偶e by膰 g艂贸wn膮 tre艣ci膮 w tworzonym przez nauczyciela czy ucznia materiale, a wy艂膮cznie dodatkowym elementem, bez kt贸rego cz臋艣膰 stworzona przez nauczyciela/ucznia mo偶e samodzielnie istnie膰 (cho膰 jest w贸wczas niepe艂na lub mniej atrakcyjna dla odbiorcy). Cytatem mo偶e by膰 r贸wnie偶 motto/my艣l przewodnia umieszczona przed esejem lub artyku艂em.

Jak wskazuje resort, cytuj膮c nale偶y za ka偶dym razem pami臋ta膰 o wskazaniu imienia i nazwiska tw贸rcy oraz 藕r贸d艂a, z kt贸rego cytat pochodzi.

W ramach dozwolonego u偶ytku wolno nieodp艂atnie wykonywa膰 i odtwarza膰 rozpowszechnione utwory podczas imprez szkolnych, je偶eli nie 艂膮czy si臋 to po艣rednio lub bezpo艣rednio z osi膮ganiem korzy艣ci maj膮tkowych i arty艣ci wykonawcy oraz osoby odtwarzaj膮ce utwory nie otrzymuj膮 wynagrodzenia.

Nowe prawo wchodzi w 偶ycie 20 listopada.

殴r贸d艂o: MEN

jm/ Serwis Samorz膮dowy PAP